Machtsmisbruik op de werkvloer

Search

Thema's

Meer binnen deze categorie:

Waarom een kennisbank?

Wij vinden dat iedereen recht heeft op een veilige werkomgeving, daarom bieden wij ook deze kennis aan, maar als je nou meer wilt lezen over onze diensten klik dan hieronder.

Inhoudsopgave

Wat is machtsmisbruik?

Machtsmisbruik vindt plaats wanneer iemand zijn of haar positie of autoriteit gebruikt om anderen te beïnvloeden, te controleren of te manipuleren, vaak ten koste van anderen. Dit kan in verschillende contexten voorkomen, van persoonlijke relaties tot professionele omgevingen. In essentie gaat het om het oneigenlijk gebruik van macht, waarbij de machthebber zijn of haar positie uitbuit om persoonlijke doelen te bereiken, vaak ten koste van de integriteit, rechten of het welzijn van anderen. Machtsmisbruik kan variëren van subtiele vormen van manipulatie en ongepaste beïnvloeding tot openlijke dwang, intimidatie en zelfs fysiek of psychologisch geweld.

Machtsmisbruik op de werkvloer

Machtsmisbruik op de werkvloer treft niet alleen individuele werknemers, maar ook de algehele bedrijfscultuur. Leidinggevenden of collega’s die hun positie misbruiken, kunnen dit doen door werknemers te intimideren, te bedreigen, of door het creëren van een vijandige of oncomfortabele werkomgeving. Dit kan leiden tot een giftige werkomgeving, waarin werknemers zich onveilig, ondergewaardeerd of gedemotiveerd voelen. De gevolgen van machtsmisbruik op de werkvloer kunnen leiden tot verhoogd ziekteverzuim, verminderde productiviteit, en zelfs tot het vertrek van getalenteerde werknemers.

Wat is machtsmisbruik

Kenmerken van machtsmisbruik

Machtsmisbruik op de werkvloer kan verschillende vormen aannemen, elk met zijn eigen kenmerken. Enkele veelvoorkomende kenmerken zijn:

  • Manipulatie: Dit omvat het verdraaien van informatie of situaties in het voordeel van de machthebber. Het kan gaan om subtiele manipulaties zoals het verspreiden van misleidende informatie of het bewust weglaten van belangrijke feiten om beslissingen te beïnvloeden.
  • Chantage: Dit is het manipuleren van iemand door dreiging met schade of onthulling van informatie, om hem of haar tegen de wil in iets te laten doen.
  • Intimidatie: Dit kenmerkt zich door het gebruik van angst of dreiging om gehoorzaamheid of stilzwijgen af te dwingen. Intimidatie kan zowel verbaal als non-verbaal zijn en omvat vaak dreigementen, agressieve communicatie of zelfs fysieke dreiging.
  • Exploitatie: Dit betreft het misbruik maken van iemands positie om persoonlijk voordeel te behalen, vaak ten koste van anderen. Dit kan varieren van het misbruiken van bedrijfsmiddelen tot het uitbuiten van medewerkers voor persoonlijke gewin.

Machtsmisbruik door leidinggevenden

Als leidinggevende heb je een bepaalde machtspositie. Medewerkers zijn door de autoriteit van de positie van de leidinggevende per definitie de onderliggende of ‘zwakkere partij’

Er is sprake van machtsmisbruik, wanneer er geen leidinggegeven wordt, maar er wordt geheerst en beheerst. Wanneer een leidinggevende te dominant is en niet open staat voor feedback.

Wanneer leidinggevenden hun macht misbruiken, kan dit ernstige gevolgen hebben voor de werknemers en de organisatie als geheel. Machtsmisbruik door leidinggevenden kan zich uiten in:

  • Voortrekken of discrimineren: Het bevoordelen van bepaalde medewerkers op basis van persoonlijke voorkeuren of discriminatie op basis van leeftijd, geslacht, ras, of andere factoren.
  • Ondermijning van professionele ontwikkeling: Het belemmeren van de carrièrekansen van medewerkers door hen te weerhouden van promoties, opleidingen of belangrijke projecten.
  • Misbruik van beoordelingsprocessen: Het manipuleren van beoordelingen of feedback om persoonlijke agenda’s te bevorderen of om medewerkers onterecht te benadelen.
Machtsmisbruik op de werkvloer
Machtsmisbruik door leidinggevende

Machtsmisbruik door werkgevers

Machtsmisbruik door werkgevers kan zich uiten in het niet naleven van arbeidswetten, het onrechtmatig ontslaan van werknemers, of het creëren van een ongezonde werkdruk.

Wat te doen bij machtsmisbruik

Slachtoffers van machtsmisbruik kunnen verschillende stappen ondernemen:

  • Documentatie: Bewijs verzamelen van het machtsmisbruik.
  • Ondersteuning zoeken: Praten met een vertrouwenspersoon, HR, of een vakbond.
  • Juridisch advies inwinnen: Overwegen om juridische stappen te ondernemen.

Wat kan je als organisatie doen tegen machtsmisbruik

Om machtsmisbruik op de werkvloer tegen te gaan, is het belangrijk om een open en veilige werkomgeving te creëren waarin werknemers zich gehoord en beschermd voelen. Dit kan bereikt worden door duidelijke beleidslijnen en protocollen op te stellen voor het melden van misbruik, evenals door het regelmatig trainen van personeel en management over respectvol en ethisch gedrag. Het aanstellen van vertrouwenspersonen of een externe ombudsman kan ook helpen om klachten anoniem en effectief te behandelen. Het is cruciaal dat er consequenties zijn voor machtsmisbruik en dat deze consequenties eerlijk en transparant worden toegepast om een cultuur van verantwoordelijkheid en respect te bevorderen.

Machtsmisbruik melden

Het melden van machtsmisbruik is belangrijk, want wanneer er geen actie wordt ondernomen is de kans op herhaling en verergering groot. Dit kan intern binnen de organisatie, maar ook bij externe instanties zoals een vakbond of een toezichthouder. Of je kan natuurlijk melden bij de interne of externe vertrouwenspersoon.

Is machtsmisbruik strafbaar?

In sommige gevallen kan machtsmisbruik strafbaar zijn, vooral als het leidt tot discriminatie, seksuele intimidatie, of andere vormen van onwettig gedrag.

Voorbeelden van machtsmisbruik

Voorbeelden van machtsmisbruik op de werkvloer kunnen zijn:

  • Seksuele Intimidatie: Het gebruik van machtspositie om seksuele gunsten af te dwingen.
  • Nepotisme: Het voortrekken van familieleden of vrienden bij promoties of aanwervingen.
  • Bullying: Systematisch intimideren of kleineren van medewerkers.

Conclusie

Machtsmisbruik op de werkvloer is een ernstig probleem dat de integriteit en het welzijn van werknemers aantast. Het is belangrijk dat organisaties een cultuur van openheid en respect bevorderen, waarin machtsmisbruik niet wordt getolereerd en waar werknemers zich veilig voelen om misstanden te melden.